user icon


Historie: Haven't made the grid: De McLaren MP4-8 Chrysler uit 1993

  • Gepubliceerd op 29 nov 2018 18:40
  • comments 38
  • Door: Tom van Hooft

Na het vertrek van Honda uit de Formule 1 als motorenleverancier eind 1992, was McLaren op zoek naar een nieuwe partner. In eerste instantie werd er een link gelegd met de Renault-motor. Deze RS4 3.5 V10-versie van de Franse fabrikant stond op dat moment te boek als de beste motor van het veld. Het was dan ook niet verwonderlijk dat McLaren in de loop van 1992 Renault benaderde voor een eventuele samenwerking. De Fransen hadden op dat moment Williams en Ligier als fabrieksteams. Renault weigerde om een derde team te voorzien van motoren en dit kwam mede door de veto die Frank Williams bij Renault uitsprak. McLaren was te laat met het zoeken van een exclusieve partner voor 1993 en moest het daarom doen met de klantenmotor van Ford, de V8 HBE7. Deze motor was in feite een specificatie lager dan de fabrieksmotor. Benetton was partner van Ford en had het alleenrecht op de Ford HBA8-motor. De HBA8-motor was de motor met de pneumatische kleppen, althans zo stond deze destijds in de paddock bekend.

McLaren kwam in haar zoektocht terecht bij Chrysler-Lamborghini, met de ervaren Mauro Forghieri in de gelederen. De Italiaan was een zeer goede bekende van Ayrton Senna. Senna had eindeloos respect voor Forghieri. Senna en Forghieri spraken meerdere malen met elkaar af in Toscane. Bij geheime ontmoetingen vertelde Senna dat hij de Chrysler-Lamborghini, die op dat moment achter in de Larrousse lag, een potentieel beschikbare motor vond voor McLaren. Senna nam de tekeningen van de MP4-8 uit 1993 mee en Forghieri zou ervoor zorgen dat de Lamborghini 3512 V12 na herontwikkeling in de McLaren zou passen.

Senna stapte daaropvolgend het kantoor van Ron Dennis binnen. Deze toonde per direct interesse en besloot in het geheim een MP4-8B te ontwikkelen. Op het testchassis, dat in het begin van het seizoen door Mika Hakkinen werd gebruikt, bouwde men een Lamborghini V12-motor. Deze gehele operatie kwam in augustus 1993 voor het eerst in de media. McLaren was hier al veel langer mee bezig. Het eerste contact van Senna en Forghieri zou spelen tijdens de Spaanse Grand Prix van datzelfde jaar. Op de zondagavond na de Grand Prix van Monaco, die Senna overigens won, zou Forghieri bij Senna in zijn appartement zijn geweest. Volgens getuigen zou de Italiaan pas maandagmiddag weer vertrokken zijn, met een stapel papieren onder de arm. In eerste instantie hadden de mensen er geen idee van, maar pas later, toen een Italiaanse krant in augustus meldde dat er een geheime operatie aan de gang was tussen Lamborghini en McLaren, bleken de puzzelstukjes samen te komen.
 


Toen Ron Dennis in 1993 tijdens de IAA op Frankfurt de hand schudde van Chrysler-CEO Bob Lutz, kwamen de speculaties verder op gang. McLaren zou op Estoril, op de dag dat Jos Verstappen zijn debuut maakte voor Footwork in de Formule 1, de auto testen met een spierwitte livery. De motor werd door de fabrikant Chrysler-Lamborghini genoemd en zou ongeveer 710 pk hebben. Dit was ongeveer 40 pk minder dan de Renault V10 waar Williams in 1992 en 1993 wereldkampioen mee werd, maar was wel meer dan de klantenmotor die Ford op dat moment produceerde. Senna testte de auto voor het eerst op Silverstone. Op 20 september 1993, een week voor de Portugese Grand Prix, reed Senna de McLaren-Chrysler de pits uit. Na enkele installatie ronden gaf de Braziliaan gas. De resultaten waren verbluffend. Met een rondetijd van 1:20.4 aan het einde van de dag, reed de Braziliaan bijna 1,6 seconde sneller dan zijn kwalificatietijd van 1:21.986 voor de Britse Grand Prix.

Bij deze Grand Prix had Alain Prost in de kwalificatie de snelste tijd gereden, deze tijd was bijna drie (!!!) seconden sneller dan de tijd die Senna reed in de MP4-8 Ford. Door het invoeren van de Chrysler Lamborghini-motor zou de Britse renstal er op Silverstone alleen al anderhalve seconde op vooruit gaan. Senna was zo blij als een kind en besloot zijn technische feedback door te geven aan Mauro Forghieri. Senna wilde een minder agressieve top en meer controle over de toeren. De motor bleek op de testbank ongeveer 750 pk te kunnen genereren. Mika Hakkinen testte eveneens met de auto. De Fin bleek eveneens meer dan een seconde sneller te zijn dan de kwalificatietijd van Senna. Ondanks het feit dat de Lamborghini niet de beste betrouwbaarheid had, wilde Senna de auto gebruiken tijdens de Grand Prix van Japan. Ron Dennis antwoordde daarop met het woord: "No!". Dit was voor Senna nog geen reden om het bijltje er bij neer te leggen. De Braziliaan nam contact op met Forghieri, om zijn bevindingen nogmaals in detail te verwoorden. De Italiaan beloofde Senna om binnen zeven dagen met een nieuwe motor te komen, die aan zijn wensen zou voldoen.

Hakkinen had overigens tijdens die test een motorprobleem. De motor explodeerde en er bleek een gat in de onderkant van de auto te zijn ontstaan. Hakkinen vertelde jaren later over dit voorval: "Ik heb genoten van het rijden in de McLambo. Het was werkelijk de meest speciale auto waar ik tot dan toe in gereden had. We vlogen als een soort vliegtuig over de baan. Bij elke toef gas die ik gaf versnelde de auto vooruit. Het geluid, de werking, het snelle oppakken van de motor, werkelijk alles was fantastisch aan die combinatie." Senna was zo onder de indruk dat hij na zijn eerste kennismaking de autotelefoon van Mansour Ojjeh pakte en Ron Dennis belde. "Als we volgend jaar met deze motor achterin de McLaren rijden, dan rijd ik nog een jaar voor je! Desnoods gratis." Ondanks de betrouwbaarheidsproblemen en wat koeling issues was Senna er van overtuigd dat de Chrysler-Lamborghini McLaren in een stap terug aan de top had kunnen brengen.
 


Op Estoril reed Senna opnieuw in de McLaren-Chrysler Lamborghini. Ditmaal voor het oog van de media. In een spierwitte auto reed Senna de pits uit. Getuigen die destijds de Braziliaan de pits uit zagen rijden en de gashendel open hoorden trekken spreken nog steeds van een "kippenvel-moment". Het geluid van de motor die achter in die witte McLaren lag, was misschien nog wel mooier dan de mooiste V12 die Ferrari ooit had geproduceerd. Ook bij andere teams viel de combinatie van McLaren en Chrysler Lamborghini op. Vele teambazen stonden een beetje te trillen op hun benen. Waarom hadden zij niet die overstap willen maken naar een exclusieve motorleverancier? Senna besloot de test met een rondetijd van 1:13.23, precies gelijk aan de rondetijd die hij in de McLaren Ford had gereden. Ook Hakkinen nam McLaren-Chrysler Lamorghini onder handen. Hij kwam tot een tijd van 1:13.69. Senna was nog positiever dan de eerste keer dat hij de auto reed. De Braziliaan was inmiddels op de hoogte dat Alain Prost zou kunnen stoppen aan het einde van het seizoen. Hierdoor zou er een plekje bij Williams vrij komen. Senna wachtte bewust met het maken van een beslissing, de keuze voor McLaren voor 1994 zou voor hem bindend zijn.

Toen Dennis plotseling geen interesse meer toonde in het Lamborghini-project en koos voor een avontuur met Peugeot, wist Senna wat hem te doen stond. Hij tekende bij Williams. Senna had echt een bepaalde toekomst in gedachten voor McLaren en Chrysler. Dit werd later ook door Mauro Forghieri bevestigd. "Ayrton kwam naar me toe toen hij vernomen had dat Peugeot en McLaren een partnership waren aangegaan. Hij kon het niet geloven. Het was zijn doel een auto te ontwikkelen waarmee hij weer mee zou kunnen doen voor de wereldtitel. Eigenlijk wilde Ayrton dezelfde weg bewandelen als in 1988, toen hij Honda mee had genomen naar McLaren. Ayrton sprak vol lof over de werkzaamheden die wij binnen zeven dagen hadden gedaan. De aanpassingen die hij tijdens de test in Estoril voelde gaven hem de doorslag om bij McLaren te blijven. Uiteindelijk is het project niet tot stand gekomen, ook omdat Ron Dennis meer vertrouwen bleek te hebben in de Peugeot V10-motor. Deze motor had namelijk succes gehad in het Group C-kampioenschap van 1992 en 1993."

Ron Dennis maakte die keuze uiteindelijk op gevoel. Het bleek een slecht gevoel te zijn. De Peugeot A6 V10 was verre van betrouwbaar, lag om de haverklap uit elkaar en bracht te weinig power. Van de zestien uitvalbeurten in 1994 waren er tien motor gerelateerd. De spectaculairste was nog wel bij Martin Brundle, die de Peugeot-motor bij de start van de Britse Grand Prix in lichterlaaie zette. De Peugeot-motor werd aan het einde van 1994 vervangen door een Mercedes-krachtbron, de rest is historie. Chrysler-Lamborghini besloot uiteindelijk na de afzegging van McLaren, wat overigens geen afzegging was maar een aankondiging dat ze met Peugeot zouden gaan rijden, het Formule 1-project te stoppen. Jammer, zeker gezien de mogelijkheden die deze fabrikant had. Het had met Mauro Forghieri een van de meest capabele mensen van de jaren '70, '80 en '90 in dienst. Lamborghini is onlangs aangeschoven in de Formule 1-strategy groep, om mee te praten over de toekomstige motoren van de Formule 1. Uiteindelijk hebben de Italianen (die onderdeel zijn van de Volkswagen Group) besloten om niet toe te treden tot de Formule 1. De test van Ayrton Senna en McLaren in Estoril bleek het laatste echte wapenfeit te zijn van de in 1963 opgerichte sportwagenfabrikant.
 

 


Reacties (38)

Login om te reageren
  • Poh... Ik heb ooit van deze motor gehoord... Het zou de hele geschiedenis op zijn kop hebben gezet. Voor Schumacher, voor Williams, voor Mclaren maar ook Ferrari.

    Was t al bijna weer vergeten maar de wel bekende uitspraak van Lamborghini paste perfect bij deze motor: Alles wat Ferrari kan, kunnen wij beter. #Ferruccio Lamborghini

    • + 0
    • 29 nov 2018 - 18:50
    • Politik

      Posts: 4.807

      Het zou de hele geschiedenis op zijn kop hebben gezet... Inderdaad, waarschijnlijk zou Senna nog geleefd hebben.
      Althans niet verongelukt zijn op 1 mei 1994.

      • + 1
      • 29 nov 2018 - 19:01
    • Tja, als als als. Waarschijnlijk had Schumacher dan ook niet voor Ferrari gekozen maar voor McLaren.

      • + 0
      • 29 nov 2018 - 19:37
    • Politik

      Posts: 4.807

      Dat zou wat zijn zeg.
      Speedpuppet als McLaren fan ;-)

      • + 0
      • 29 nov 2018 - 20:43
    • Dat was dan wel het geval geweest ja :)
      Al ben ik altijd meer fan van coureurs en niet zo zeer van teams.

      • + 0
      • 30 nov 2018 - 09:05
    • Uiteindelijk was het de samenwerking met Mercedes, de nieuwe partner van McLaren in 95, wat ervoor zorgde dat Schumacher in onderhandeling was met McLaren..
      Ketste af omdat Schumacher natuurlijk voor Ferrari koos.

      • + 0
      • 30 nov 2018 - 09:26
    • Eigenlijk was Ronnie een luldebehanger en mogen we blij zijn met Zakkie Bruin :)

      • + 0
      • 30 nov 2018 - 09:38
    • Sun-Tzu

      Posts: 1.868

      Het zou een geweldige fantasie serie maken! In een parallel universum, waarin McLaren wel voor Lamborghini koos, waardoor Senna niet verongelukte op 1 mei...

      • + 0
      • 30 nov 2018 - 13:39
    • Jullie gaan volledig voorbij aan de vraag: wie had er dan in die Williams gezeten??

      • + 0
      • 30 nov 2018 - 16:15
  • Ach maar als Mercedes al een blok heeft gemaakt voor de komende 10 jaar en daar al 3 jaar mee bezig zijn geweest dan is alles goed.....

    • + 0
    • 29 nov 2018 - 19:14
  • Mooi verhaal die ik overigens al kende maar ik ben hierin altijd sceptisch gebleven. Het gebeurt wel vaker dat dat tijdens testen snellere tijden worden gerealiseerd dan tijdens een GP weekend en al helemaal in die tijd. De Lambo V12 was een grote dorstige motor en er was meestal een tekort aan geld om die motor goed uit te ontwikkelen. Ik persoonlijk denk niet dat 1994 zomaar succes had opveleverd met die combinatie.
    Overigens won Senna met gemak de laatste 2 races van 1993 met de betrouwbare Ford HB V8. Ik denk niet dat hij zomaar beide races had gewonnen met de onbetrouwbare Lambo.

    • + 0
    • 29 nov 2018 - 20:26
    • Waarschijnlijk een beetje vergelijkbaar met de grote Alfa V12’s. Veel power maar niet altijd even betrouwbaar en vooral erg dorstig. Wel echt een bruut klinkende motor. Gewelddadig gewoon :)

      • + 0
      • 29 nov 2018 - 20:52
    • Inderdaad mooi bruut geluid en in ieder geval een mooi verhaal om bij weg te dromen ☺️

      • + 0
      • 29 nov 2018 - 21:31
    • Larrousse reedt dat jaar met Lamborghini? Niet echt succesvol overigens.
      Ik vraag me af of die mclaren met die motor beter af zou zijn geweest...

      Williams had in die tijd het beste chassis de beste electronica en de beste motor.
      Dat gekoppeld met de op dat moment op een na beste coureur van het veld, daar had die Lamborghini motor niet veel aan veranderd.

      • + 0
      • 29 nov 2018 - 23:12
  • "Bij elke toef gas die ik gaf versnelde de auto vooruit"
    Nogal een geluk zeg, stel je voor dat ie achteruit versnelde...

    Leuk stukje wel :)

    • + 1
    • 29 nov 2018 - 20:50
  • masf1

    Posts: 5.514

    Volgens mij was de Yamaha motor ook een Lambo motor,die ze gebruikte bij Arrows

    • + 0
    • 29 nov 2018 - 21:21
    • StevenQ

      Posts: 4.707

      de Yamaha motor begon als Judd motor, had Lambo niks mee te maken

      • + 1
      • 29 nov 2018 - 21:39
    • Nee. De Yamaha V10's werden in samenwerking met Judd ontwikkeld. De Yamaha V10 uit 1996 was overigens een waar pareltje. Het was de eerste motor van de nieuwe generatie die minder dan 100 kilo woog. Helaas werd deze beloftevolle motor in 1996 een dramatische mislukking vooral op het gebied van betrouwbaarheid. Een beetje zoals Honda bij McLaren de afgelopen jaren. In 1997 werd de Yamaha een stuk meer doorontwikkeld en kon hij zelfs aardig meekomen met de overige V10's tegen het einde van het jaar. Ik vind het nog altijd jammer dat Yamaha na 1997 stopte in de F1. 21 jaar geleden al weer...

      • + 1
      • 29 nov 2018 - 21:40
    • Wat een tijd qua motoren was dat he. Yamaha, Hart, Ford, Peugeot, Mugen, enz. Ook '95 en daarvoor... V8, V10 en V12. Zucht. ..

      • + 1
      • 29 nov 2018 - 22:00
    • masf1

      Posts: 5.514

      klopt,hart,judd etc

      • + 0
      • 29 nov 2018 - 22:13
  • Net voor mijn tijd. begon eigenlijk pas in 94 met kijken en toen begreep ik er nog geen snars van. Leuk om te lezen.

    • + 0
    • 29 nov 2018 - 21:54
    • @Neppatsrev:

      Dat heb ik nog steeds af en toe...XD

      • + 1
      • 29 nov 2018 - 22:28
    • Toen begreep ik er best veel van, ik vrat zowat alles aan informatie op, de stapels magazines en boeken waren niet aan te slepen en alles wat f1 gerelateerd was op tv keek ik...

      Tegenwoordig echter, gaat de helft langs me heen, heeft vaak meer met een gebrek aan interesse te maken ;)

      • + 0
      • 30 nov 2018 - 08:14
  • @Redactie:

    Deze zin loopt niet lekker:
    Het geluid van de motor die achter in die witte McLaren lag, was misschien nog wel mooier als (moet zijn: dan - het geluid (of: dat) van) de mooiste V12 die Ferrari ooit had geproduceerd.

    Ik zou hem zelf zo neerzetten:
    De motor witte McLaren klonk misschien nog wel mooier dan de beste V12 die Ferrari heeft geproduceerd. Of iets dergelijks.

    On topic: Waanzinnig artikel! Complimenten. Dit soort dingen las je vroeger in de RTL GP, waar rustig € 8 voor moest worden neergeteld. Keep up the good work, Tom!

    Reactie hoeft niet geplaatst te worden btw.

    • + 1
    • 29 nov 2018 - 22:27
    • Zeker plaats ik hem. Moet tegen kritiek kunnen! En er komen nog wel wat mooie stukken in de winter !

      • + 0
      • 29 nov 2018 - 22:37
    • De motor witte Mclaren? @Rogerzzz ;)

      Mooi stuk @MSE, binnenkort nog iets over de 2019 Honda motor toch?

      • + 0
      • 29 nov 2018 - 22:47
    • @Schwantz34:

      Whaha, die is lomp idd. Waren een paar woordjes weggevallen :P

      • + 0
      • 29 nov 2018 - 23:16
    • Edit: De motor *van de* witte McLaren

      Uiteraard. :P

      • + 0
      • 29 nov 2018 - 23:18
  • Heb wel eens delen van dit verhaal gehoord, mooi dat het nu weer in een top stuk is samengevat!
    Lees fijn weg, meer van dit aub ;)

    Samen met de Ferrari en McLaren Honda produceerde de Larrousse en Minardi begin jaren 90 ook zo'n fantastische V12 sound !
    Soms mis ik die tijd, wat was het toen gaaf om langs het circuit van Spa te staan toen die geluiden door de bergen galmde.
    Wat is er toch veel veranderd :(

    • + 1
    • 30 nov 2018 - 08:12
    • Eerder had je ook nog de Matra V12, man man die hoorde je boven alles uit!

      • + 0
      • 30 nov 2018 - 10:37
  • Jammer genoeg geen filmpje kunnen vinden van deze motor voor de sound, wel de 1995 Ferrari V12 ... ook kippevel.

    www.youtube.com/watch?v=5SoZiTxdQyw

    • + 0
    • 30 nov 2018 - 09:31
  • Ik dus

    Posts: 723

    👏

    • + 0
    • 30 nov 2018 - 12:30
  • BRM

    Posts: 477

    Alweer een fantastisch stuk! Hiermee begint F1Today zich (voor mij in ieder geval) echt te onderscheiden van de overige F1 sites. Klasse heren!

    Het is natuurlijk altijd een kwestie van als, als.. Maar wanneer de op dat moment zeer ervaren Senna zoveel vertrouwen in deze auto en motor combinatie heeft, dan zegt dat wel wat. Blijkbaar pastte deze motor erg goed in de McLaren die tijd, laat ook zien dat de F1 toen nog een stuk eenvoudiger was. Tijdens het seizoen even een compleet andere motor, van een andere fabrikant en zelfs een ander concept inbouwen en kort daarna al testen. Echt ongelooflijk gewoon.

    De keuze van Ron Dennis voor Peugeot is ergens wel te begrepen, zoals in het stuk al aangegeven waren ze zeer succesvol in de Group C en het budget was natuurlijk ook een stuk sterker.

    • + 0
    • 30 nov 2018 - 12:56
    • @BRM:

      Onder Ron Dennis had McLaren een waanzinnig agressief ontwikkelingstempo. Beste voorbeeld is voor mij nog altijd 2009, waar ze van een draak een winnaar wisten te maken. Hoop dat ze snel weer vooraan meestrijden; daar horen ze thuis :-)

      • + 0
      • 30 nov 2018 - 13:11
    • BRM

      Posts: 477

      @Rogerzzz

      Volledig mee eens! Ron Dennis was misschien niet onder iedereen geliefd, maar was absoluut een geweldige teambaas die wist wat nodig was om het tij te keren. Van mij mogen ze terug keren vooraan. :)

      • + 0
      • 30 nov 2018 - 19:33
    • @BRM:

      Wat ik ervan begrepen heb, is dat de verhouding tussen Mercedes en Dennis zodanig was verzuurd, dat ze hem hebben gedwongen tot terugtreden in de nasleep van Spygate. Achter de schermen -in Woking- bleef hij natuurlijk de facto de scepter zwaaien, maar tijdens de races was het Martin Whitmarsh, die misschien te licht was voor de functie (hoewel ik dat zelf nog wel mee vond vallen).

      Helemaal eerlijk vond ik dat overigens niet van Mercedes; zij zijn lang niet in staat geweest een snelle betrouwbare motor af te leveren en toen ze dat eenmaal konden, verwachtten ze ook direct resultaat van McLaren. Daar kwam nog bij dat in het chassis van de Brawn dik drie jaar R&D op kosten van Honda zat en dat dat een sprookjeshuwelijk met het Merc-blok vormde. Toen kwam de ambitie van McLaren om zelf auto's te gaan produceren ook nog om de hoek kijken en was de scheiding onafwendbaar.

      De teambazen na Whitmarsh hebben het alleen maar slechter gedaan en de verkering met Honda uitmaken was naar mijn mening oliedom. Zaak voor McLaren om nu een kundige manager neer te zetten die kan verbinden, om zo de banden met Renault en haar Works-team aan te halen. Ik heb altijd het idee gehad dat Adam Parr nog iets goed te maken had in de F1 en sinds het vertrek van Ecclestone zou dit nu een goed moment zijn om hem te peilen voor een rol bij McLaren; hij lijkt me een geschikte kandidaat om het project nu aan te sturen.

      • + 0
      • 30 nov 2018 - 23:52
  • Zeer mooi en interessant verhaal. Tom in een woord GE-WEL-DIG!!! Vooral doorgaan!!!

    Ik had al wel het een en ander over dit project gelezen maar dat Ayrton er zo dicht en intensief bijtrokken was, wist ik niet. Hij leek wel Mr McLaren.

    Slecht denkend, zou Ron dit als te veel inmenging gezien hebben en juist daarom met Peugeot in zee zijn gegaan??? We zullen het waarschijnlijk nooit weten........

    • + 0
    • 30 nov 2018 - 14:54

Gerelateerd nieuws



IT Grand Prix van Italië

Lokale tijd 

Bekijk meer foto's

IT Grand Prix van Italië

Lokale tijd 

Bekijk meer foto's


Test kalender

Circuit de Catalunya - Test

Bekijk het volledige testschema

Geef je mening

Maakt de FIA de Formule 1 kapot door voor alles regels en straffen te bedenken?


WK standen 2019

Bekijk volledige WK-stand

Coureursprofiel

  • Land Nederland
  • Geb. datum 30 sep 1997 (21)
  • Geb. plaats Hasselt, Nederland
  • Gewicht 70 kg
  • Lengte 1,80 m
Bekijk volledig profiel


Team profiel

Bekijk volledig profiel

Formule 1 kalender - 2019

Datum
Grand Prix
Circuit
-
Spanje
-
Spanje
15 - 17 maa
Australië
29 - 31 maa
Bahrein
-
Bahrein
12 - 14 apr
China
26 - 28 apr
Azerbeidzjan
10 - 12 mei
Spanje
-
Spanje
23 - 26 mei
Monaco
7 - 9 jun
Canada
21 - 23 jun
Frankrijk
28 - 30 jun
Oostenrijk
12 - 14 jul
Groot Brittannië
26 - 28 jul
Duitsland
2 - 4 aug
Hongarije
30 - 1 sep
België
6 - 8 sep
Italië
20 - 22 sep
Singapore
27 - 29 sep
Rusland
11 - 13 okt
Japan
25 - 27 okt
Mexico (land)
1 - 3 nov
Verenigde Staten van Amerika
15 - 17 nov
Brazilië
29 - 1 dec
Verenigde Arabische Emiraten
Bekijk volledige kalender

Formule 1 kalender - 2019

Datum
Grand Prix & Circuit
15 - 17 maa
Australië Albert Park
29 - 31 maa
12 - 14 apr
26 - 28 apr
Azerbeidzjan Baku City Circuit
10 - 12 mei
23 - 26 mei
Monaco Monte Carlo
7 - 9 jun
21 - 23 jun
Frankrijk Paul Ricard
28 - 30 jun
Oostenrijk Red Bull Ring
12 - 14 jul
Groot Brittannië Silverstone
26 - 28 jul
Duitsland Hockenheimring
2 - 4 aug
Hongarije Hungaroring
30 - 1 sep
6 - 8 sep
Italië Monza
20 - 22 sep
27 - 29 sep
Rusland Sochi Autodrom
11 - 13 okt
25 - 27 okt
1 - 3 nov
Verenigde Staten van Amerika Circuit of the Americas
15 - 17 nov
Brazilië Interlagos
29 - 1 dec
Verenigde Arabische Emiraten Yas Marina Circuit
Bekijk volledige kalender
show sidebar