4
Lewis Hamilton, Max Verstappen, Ayrton Senna, Alain Prost en Michael Schumacher: ze domineren steevast de top vijf lijstjes van beste F1-coureurs aller tijden. Toch wil GPToday.net een lans breken voor een stille grootheid uit het verleden: Jim Clark. De Schot verzamelde weliswaar geen vracht aan wereldtitels, maar zijn pure talent was buitenaards. Volgens kenners was hij de Max Verstappen van de jaren '60 — ongrijpbaar, dominant en zijn tijd ver vooruit. Een uitgebreid verhaal over de Schot die buiten de baan een gentleman was, maar op de baan een absolute heerser.
Geboren om te racen
James Clark zag het levenslicht op 4 maart 1936 in Kilmany, een pittoresk klein dorpje in het zuiden van Schotland. Clark was de jongste van vijf en enige jongen. Hij groeide op in een boerengezin. In 1942 verhuisde het gezin naar de Edington Mains Farm, vlakbij Duns (Berwickshire). Hoewel zijn ouders tegen het idee waren, begon Clark zijn racecarrière in lokale wegrally's en heuvelklimwedstrijden met zijn eigen Sunbeam-Talbot. Vanaf het allereerste moment bleek hij een geduchte concurrent voor de gevestigde orde. Tegen 1958 reed Clark voor het lokale Border Reivers-team van Ian Scott-Watson. Hij racete met Jaguar D-Types en Porsches in nationale evenementen en won dat jaar maar liefst 18 races. Op Tweede Kerstdag 1958 racete Clark tegen de man die hem naar de absolute wereldtop zou loodsen: in een Lotus Elite eindigde hij als tweede achter Colin Chapman - de befaamde en excentrieke F1-teambaas van Lotus - tijdens een race van tien ronden op Brands Hatch.
Met diezelfde Lotus Elite eindigde Clark als tiende tijdens de 24 Uur van Le Mans in 1959. Samen met John Whitmore en rijdend in de voormalige Lister-Jaguar van Bruce Halford, won hij bovendien de Bo'ness heuvelklim. Chapman was zó onder de indruk dat hij Clark een stoeltje gaf in een van zijn Formula Junior (FJ) auto's. In maart 1960 vond op Goodwood (bekend van dat autosportfestival) de allereerste race plaats in deze nieuw geïntroduceerde klasse. Clark finishte als eerste, vóór John Surtees en Trevor Taylor. Het was niet of, maar wanneer de Schot de Formule 1 zou bestormen.
De stormachtige opkomst in de Formule 1
Clark maakte halverwege het seizoen 1960 zijn debuut in de Formule 1 tijdens de Grand Prix van Nederland op Zandvoort bij het team van Lotus als vervanger van John Surtees, die destijds op de motor racete in de Isle of Man TT. Hoewel Clark zijn eerste race moest staken door een mechanisch defect, pakte hij al tijdens zijn tweede race in België zijn allereerste WK-punten met een knappe vijfde plaats.
Het jonge talent liet al snel zien over uitzonderlijke vaardigheden te beschikken, maar werd in 1961 geconfronteerd met de schaduwzijde van de sport. Tijdens de Grand Prix van Italië op Monza raakte Clark in een zware crash betrokken met Wolfgang von Trips. De Ferrari van Von Trips vloog over de kop en belandde in het publiek, wat het leven kostte aan de coureur zelf en vijftien toeschouwers. Clark werd aanvankelijk beschuldigd van doodslag, maar na grondig onderzoek werden alle aanklachten gelukkig geseponeerd.
In 1963 was er geen houden meer aan. Achter het stuur van de revolutionaire Lotus 25 domineerde Clark het seizoen door zeven van de tien races te winnen. Het leverde hem zijn eerste wereldtitel op en bezorgde Lotus het constructeurskampioenschap.
Datzelfde jaar maakte hij ook zijn debuut in de roemruchte Indianapolis 500, waar hij als tweede eindigde en werd uitgeroepen tot 'Rookie of the Year'. Die race was overigens niet onomstreden: winnaar Parnelli Jones verloor liters olie op de baan, wat voor gevaarlijke situaties en crashes zorgde. Hoewel de organisatie had beloofd olielekkende auto's te diskwalificeren, kneep men bij de Amerikaanse Jones een oogje toe. Lotus-baas Colin Chapman sprak van vriendjespolitiek, maar het Britse team besloot uiteindelijk niet te protesteren. Ze wilden een overwinning niet opeisen via de groene tafel.
In 1965 nam Clark op magistrale wijze revanche in Amerika. Hij sloeg de Grand Prix van Monaco over om deel te nemen aan de Indy 500 en schreef geschiedenis door als eerste coureur met een auto met de motor achterin te winnen op de 'Brickyard'. Tot op de dag van vandaag is Clark de enige coureur die de Indy 500 én de Formule 1-wereldtitel in hetzelfde kalenderjaar wist te winnen.
De jaren van aanpassing
Toen de FIA in 1966 besloot over te stappen op krachtigere 3-liter motoren, sloeg Lotus de plank in eerste instantie mis met een veel te complexe BRM H16-motor. Toch wist Clark er de GP van de Verenigde Staten mee te winnen. De echte ommekeer kwam in 1967, toen Lotus ging samenwerken met Ford-Cosworth. De gloednieuwe Lotus 49, uitgerust met de legendarische DFV-motor, bleek een schot in de roos. Clark won direct de debuutrace op Zandvoort en schreef dat jaar nog diverse Grands Prix op zijn naam. Ook in de Australische Tasman Series was hij onverslaanbaar; hij kroonde zich driemaal tot kampioen en won in 1968 de Grand Prix van Australië met een historisch nipt verschil van slechts 0,1 seconde.
Het tragische einde
Op 7 April 1968 sloeg het noodlot toe. Tijdens een Formule 2-race op de Hockenheimring in West-Duitsland – waar Clark door sponsorverplichtingen aan meedeed – raakte zijn Lotus in de vijfde ronde plotseling van de baan en belandde met hoge snelheid in de bossen. Clark overleed ter plekke aan een gebroken nek en een schedelfractuur.
De exacte oorzaak is nooit honderd procent vastgesteld, maar experts en collega-coureurs waren er direct van overtuigd dat een leeglopende achterband de boosdoener moet zijn geweest. De autosportwereld was in diepe rouw; coureurs als Jackie Stewart en Graham Hill waren ontroostbaar. Men was er simpelweg van overtuigd dat een coureur van het kaliber Clark zo'n fout nooit zelf gemaakt zou hebben. Als dit Clark kon overkomen, dan kon het iedereen overkomen.
een bescheiden boer
Naast zijn ongeëvenaarde snelheid stond Clark bekend om zijn extreem voorzichtige omgang met het materiaal. Monteurs konden zijn versnellingsbakken er direct tussenuit pikken omdat ze nauwelijks slijtage vertoonden, en zijn banden en remblokken gingen veel langer mee dan die van zijn teamgenoten. Bovendien klaagde Clark nooit over de afstelling; waar anderen uren zochten naar de juiste balans, stapte Clark in en reed hij meteen toptijden.
Toen hij op 32-jarige leeftijd stierf, had hij in slechts 72 Grand Prix-starts maar liefst 33 pole positions en 25 overwinningen behaald. Qua percentages en dominantie staat hij nog altijd in de absolute top van de historische lijstjes. Dat zijn talent de auto oversteeg, werd in de decennia daarna meermaals bewezen door complexe wiskundige modellen en toonaangevende publicaties, die hem steevast uitroepen tot de beste coureur die de wereld ooit heeft gezien.
Ondanks alle wereldwijde roem bleef Clark altijd de nuchtere man uit Schotland. Op zijn grafsteen in het dorpje Chirnside staat, geheel volgens zijn eigen wens, zijn eerste passie bovenaan vermeld: Farmer (Boer), pas daarna gevolgd door Racing Driver.
Grand Prix van Groot-Brittannië
I. Hadjar
6 leden hebben dit team als favoriet
Reacties (4)
Login om te reagerenPosts: 4.076
Clark zou zonder dat ongeluk ongetwijfeld nog veel vaker wereldkampioen geworden zijn.
Hij was consequent sneller dan anderen in hetzelfde materiaal. Van alle races die hij uitreed won hij er maar 19 niet (25 wel), waarvan 11 in de eerste 2 jaar. Daarna was hij soms jarenlang onverslaanbaar.
Posts: 6.783
Mooi stukje historie @Martijn
Posts: 5.449
Het Jim Clark museum in Scotland staat gepland in mijn aankomende vakantie dit jaar.
Leuk stuk @Martijn.
Posts: 35.708
Mooi geschreven Martijn. Mag je vaker doen over een vroegere coureur.